Quạt điện kêu to là lỗi nhiều gia đình gặp sau một thời gian sử dụng. Có quạt phát tiếng ù ù, lạch cạch hoặc rung mạnh hơn bình thường, tưởng chỉ là ồn nhẹ nhưng thực ra thường báo trước quạt đang có vấn đề ở cánh, trục hoặc motor.
Nếu để lâu, quạt không chỉ ồn mà còn có thể quay yếu, nóng máy hoặc hư nặng hơn. Bài viết này đi theo hướng kinh nghiệm thực tế, giúp bạn nhìn đúng tiếng ồn và biết khi nào nên tự xử lý, khi nào nên kiểm tra sớm.
1. Vì sao quạt điện kêu to
Phần lớn trường hợp quạt điện kêu to không phải do một nguyên nhân duy nhất. Tiếng ồn có thể xuất phát từ phần cơ, phần cánh, phần trục quay hoặc chính motor bên trong.
Những nguyên nhân khiến cho quạt điện kêu to thường gặp nhất gồm:
- Quạt bám bụi dày ở lồng và cánh
- Trục quay bị khô dầu
- Cánh quạt lắp lệch hoặc bị cong
- Ốc, chốt, lồng quạt bị lỏng
- Bộ đảo gió bị rơ
- Bạc đạn hoặc bạc thau bị mòn
- Motor bị lệch tâm
- Tụ yếu khiến quạt quay nặng, hú và rung
- Chân đế không vững làm quạt rung cộng hưởng
Hiểu đơn giản, nếu quạt điện kêu to hơn bình thường nhưng vẫn quay đều, lỗi thường nằm ở bụi bẩn, khô dầu hoặc lỏng cơ khí. Nếu quạt vừa kêu vừa nóng, quay chậm, rung mạnh hoặc có mùi khét, lúc đó cần nghĩ sâu hơn đến tụ, trục hoặc motor.
2. Mỗi kiểu tiếng kêu thường gợi ra lỗi gì
Muốn xử lý đúng, trước hết phải nghe đúng kiểu tiếng ồn. Đây là cách nhiều người bỏ qua nên sửa mãi không trúng bệnh.
2.1. Tiếng ù ù đều, kéo dài
Kiểu tiếng này thường gặp khi:
- Trục quay bị khô dầu
- Motor quay nặng
- Bạc đạn đã bắt đầu mòn
- Tụ yếu làm quạt phải “gồng” khi chạy
Nếu quạt càng chạy lâu càng ù lớn hơn, bạn nên kiểm tra phần trục và độ nóng của motor trước.
2.2. Tiếng lạch cạch, cộc cộc
Tiếng này thường liên quan đến phần cơ nhiều hơn.
Những vị trí nên kiểm tra gồm:
- Lồng quạt trước sau lắp chưa khít
- Cánh quạt bị chạm lồng
- Ốc cố định cánh bị lỏng
- Trục đảo gió bị rơ
- Vỏ nhựa bị nứt hoặc rung
Đây là kiểu lỗi nhìn đơn giản nhưng để lâu rất dễ làm cánh quạt bị lệch hoặc gãy.
2.3. Tiếng rào rào, sột soạt
Tiếng này thường xuất hiện khi quạt quá bẩn.
Bạn nên nghĩ đến:
- Bụi bám dày trên cánh
- Bụi quấn vào trục
- Tóc, sợi chỉ, mạng nhện mắc trong motor
- Lồng quạt cọ vào cánh khi quay
Nhiều quạt dùng lâu ở phòng ngủ, bếp, cửa hàng hoặc nơi nhiều bụi rất hay gặp kiểu tiếng này.
2.4. Tiếng két két hoặc rít nhẹ
Đây thường là dấu hiệu điển hình của khô dầu hoặc ma sát tăng bất thường.
Các điểm nghi ngờ gồm:
- Trục bị khô
- Bạc lót bị mòn
- Cánh lắp quá chặt hoặc lệch
- Phần đảo gió hoạt động thiếu trơn tru
Nếu xử lý sớm ở giai đoạn này, thường sẽ dễ hơn rất nhiều so với lúc quạt đã nóng motor hoặc bó trục.
3. Cách kiểm tra quạt điện kêu to theo đúng thứ tự
Khi quạt phát tiếng ồn, đừng tháo tung ngay từ đầu. Nên đi từ ngoài vào trong để đỡ rối và tránh làm sai.
3.1. Quan sát khi quạt đang chạy
Trước tiên, bạn nhìn tổng thể xem quạt đang ồn theo kiểu nào.
Nên để ý:
- Quạt có rung mạnh không
- Cánh có đảo bất thường không
- Lồng có bị lệch không
- Tiếng kêu phát ra ở đầu quạt hay ở thân motor
- Khi bật số nhỏ và số lớn, tiếng có thay đổi nhiều không
Bước này giúp bạn phân biệt nhanh lỗi cơ khí hay lỗi motor.
3.2. Kiểm tra lồng quạt và cánh
Rất nhiều trường hợp quạt kêu to chỉ vì lồng lắp lệch hoặc cánh bị cọ.
Bạn nên kiểm tra:
- Lồng trước và lồng sau đã khớp chưa
- Cánh có chạm lồng không
- Cánh có bị cong, nứt hoặc lỏng không
- Chốt giữ cánh có bị rơ không
Nếu cánh quay không đều hoặc nhìn có cảm giác lắc, đừng cố dùng tiếp lâu vì rất dễ phát sinh rung mạnh hơn.
3.3. Kiểm tra bụi bẩn
Bụi là nguyên nhân cực kỳ phổ biến nhưng hay bị xem nhẹ.
Những chỗ cần nhìn kỹ:
- Bề mặt cánh
- Khe lồng quạt
- Trục quay
- Khe hút gió phía sau motor
- Cụm đảo gió
Khi bụi bám quá dày, quạt vừa ồn hơn vừa nóng hơn. Hiệu quả gió giảm nhưng tiếng lại tăng.
3.4. Quay thử cánh bằng tay khi đã rút điện
Sau khi ngắt điện hoàn toàn, bạn thử quay nhẹ cánh bằng tay.
Nếu cánh quay:
- Mượt, trớn tốt: trục chưa quá nặng
- Khựng, sượng, dừng nhanh: có thể trục khô dầu hoặc bó
- Lắc ngang rõ: có thể bạc mòn hoặc lắp cánh lệch
Đây là bước rất hữu ích để nhận ra quạt đang kêu do phần quay hay do phần điện.
3.5. Kiểm tra độ nóng của motor
Sau khi quạt chạy một lúc, bạn sờ nhanh phần thân motor để cảm nhận.
Nếu motor:
- Chỉ ấm nhẹ: thường chưa quá nghiêm trọng
- Nóng rõ, kèm tiếng ù: nên nghi khô trục, tụ yếu hoặc motor tải nặng
- Nóng bất thường, có mùi khét: nên ngưng dùng ngay
Tiếng ồn đi kèm nhiệt độ bất thường luôn là dấu hiệu không nên chủ quan.
4. Những lỗi nhiều người tự xử lý sai
Trong thực tế, không ít người thấy quạt kêu to là tự tra dầu ngay, nhưng không phải máy nào cũng đúng bệnh ở chỗ đó.
Những cách làm sai thường gặp gồm:
- Tra dầu quá nhiều làm bám bụi ngược lại
- Chưa vệ sinh đã tra dầu
- Thấy cánh chạm lồng thì bẻ cánh bằng tay quá mạnh
- Xiết ốc quá chặt làm lệch cánh
- Dùng tiếp dù motor đã nóng và có mùi lạ
- Tháo motor khi chưa quen cấu tạo quạt
Sai lầm lớn nhất là cố dùng tiếp khi quạt đã vừa ồn vừa nóng. Lúc này, lỗi nhỏ ở trục hoặc tụ có thể kéo sang cháy motor, chi phí xử lý sẽ khác hoàn toàn.
5. Quạt điện kêu to có tự xử lý tại nhà được không
Có, nhưng chỉ nên tự xử lý khi quạt đang nằm ở nhóm lỗi nhẹ, dễ nhìn thấy và ít rủi ro.
Bạn có thể tự làm khi gặp các trường hợp sau:
- Lồng quạt lỏng
- Cánh bám bụi dày
- Cánh chạm lồng nhẹ
- Chân đế lệch làm rung
- Quạt để lâu bị khô bụi bên ngoài
Cách xử lý nên đi theo thứ tự:
- Rút điện hoàn toàn
- Tháo lồng và cánh
- Vệ sinh sạch bụi
- Kiểm tra lại độ thẳng của cánh
- Lắp lại đúng khớp
- Chạy thử ở số nhỏ trước
Nếu sau khi vệ sinh và lắp lại mà quạt vẫn kêu lớn, rung mạnh hoặc quay không trơn, nên dừng lại. Khi đó lỗi thường không còn nằm ở phần ngoài nữa.
6. Khi nào nên ngưng dùng quạt ngay
Đây là phần rất quan trọng vì nhiều người vẫn cố dùng tiếp cho qua mùa nóng.
Bạn nên ngưng dùng quạt ngay khi có các dấu hiệu sau:
- Quạt điện kêu to kèm mùi khét
- Motor nóng nhanh bất thường
- Quạt quay chậm rõ rệt
- Cánh rung mạnh, lắc nhiều
- Có tiếng lạch cạch lớn liên tục
- Bật quạt nhưng phải “mồi tay” mới quay
- Quạt đang chạy tự khựng rồi lại quay
Những dấu hiệu này cho thấy quạt không còn là lỗi vệ sinh đơn giản nữa. Nếu tiếp tục dùng, nguy cơ cháy tụ, cháy cuộn dây hoặc bó trục sẽ cao hơn.
7. Kinh nghiệm thực tế để đoán nhanh lỗi của quạt
Nếu cần nhìn nhanh để khoanh vùng khi quạt điện kêu to, bạn có thể nhớ mẹo này:
- Kêu rào rào: nghĩ đến bụi, lồng, cánh
- Kêu két két: nghĩ đến khô trục, ma sát
- Kêu ù ù và nóng: nghĩ đến tụ, trục, motor
- Kêu cộc cộc: nghĩ đến lỏng cánh, lỏng lồng, đảo gió
- Rung mạnh kèm tiếng lớn: nghĩ đến lệch cánh, chân đế, bạc mòn
Với quạt đứng và quạt lửng, cụm đảo gió và cổ quạt cũng là vị trí rất hay gây ồn. Với quạt bàn, lỗi thường tập trung ở cánh, trục và lồng. Với quạt treo tường, ngoài đầu quạt còn nên kiểm tra ngàm treo và độ chắc của điểm bắt tường.
8. Cách dùng để quạt điện bền và chạy êm hơn
Muốn quạt ít ồn, không chỉ sửa đúng mà còn phải dùng đúng.
Bạn nên duy trì các thói quen sau:
- Vệ sinh lồng và cánh định kỳ
- Không để quạt chạy trong môi trường quá nhiều bụi mà không lau chùi
- Không bật quạt liên tục nhiều ngày khi tiếng ồn đã khác thường
- Đặt quạt trên mặt phẳng chắc, không cập kênh
- Không tự bẻ cánh khi thấy lệch
- Kiểm tra lại ốc, chốt, lồng sau mỗi lần tháo vệ sinh
- Nếu quạt chạy yếu hơn bình thường, nên kiểm tra sớm
Với quạt dùng ở cửa hàng, phòng trọ, bếp hoặc nơi mở gần như cả ngày, tần suất vệ sinh nên dày hơn quạt dùng trong phòng ngủ thông thường.
9. Kết luận
Quạt điện kêu to không nên để dùng kéo dài vì đây thường là dấu hiệu quạt đang có vấn đề ở cánh, trục, lồng, tụ hoặc motor. Nếu đã kiểm tra các lỗi cơ bản mà quạt vẫn kêu lớn, quay yếu, nóng máy hoặc rung mạnh, bạn nên tìm hướng sửa quạt điện sớm để tránh hư nặng thêm.
Nếu cần hỗ trợ kiểm tra và xử lý, bạn có thể liên hệ Điện Lạnh Anh Thắng. Bạn có thể xem thêm thông tin tại trang giới thiệu về Điện lạnh Anh Thắng trên website. Hy vọng bài viết có thể giúp ích được cho bạn.
Biên tập bởi: Linh Linh
